Kì 2: Nhà cổ 160 năm

Nha cổ 160 năm

Nếu như nhà cổ Anh Kiệt cổ kính, trầm mặc thì  nhà cổ Ba Đức lại trộn lẫn hiện đại và truyền thồng. Nghe kể lại, quá trình xây nên căn nhà này thời ấy làm nhiều người phải kinh ngạc bởi sự cầu kỳ,  công phu.

Thỉnh thợ giỏi từ Huế vào

Nhà được xây năm 1850 bởi cụ Phan Văn Cương, ngày ấy là Hương lý trong làng. Họ Phan cùng với họ Trần là 2 họ lớn thuộc hàng danh gia vọng tộc thời chúa Nguyễn 1732 tới cuối thời Pháp thuộc 1945 tại đất Tiền Giang ngày ấy. Với khả năng sẵn có, họ Phan đã cho xây cất nên một căn nhà thuộc hàng bề thế, người đương thời ngưỡng vọng. Cho đến tận bây giờ, qua hơn 160 năm, ngôi nhà vẫn là niềm tự hào, hãnh diện của gia đình nói chung và của cộng đồng yêu mến kiến trúc cổ nói riêng, đã và đang là điểm đến  tham quan, tìm hiểu của đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Không giống như hầu hết các nhà cổ truyền thống khác, ngôi nhà này được dựng theo kiến trúc Á – Âu hài hòa. Với việc văn hóa Pháp trên đà du nhập vào nước ta đầu thế kỉ 19, Phan gia đã cho xây dựng ngôi nhà tâm huyết của mình với nét pha trộn uyển chuyển, lãng mạn của  kiến trúc Pháp. Đương thời, những căn nhà bằng xi măng với những mái vòm, trụ đỡ mang dáng dấp văn hóa Tây Âu như thế vốn không nhiều. Điều này cho thấy cụ Phan ngày ấy cũng là kẻ thức thời. Việc xây cất căn nhà cũng kì công, tốn kém. Ngôi nhà hiện đang thuộc sở hữu của ông Phan Văn Đức (đời thứ 6 họ Phan).

 Ông Đức cho biết, theo như mẹ kể lại, ngày ấy, cụ Phan Văn Cương thuê nhân lực trong vùng, một tuần lên Sài Gòn một lần, mỗi khi về thì hàng hóa, vật liệu chất đầy một ghe bầu lớn mà chở, cứ như vậy trong vòng một năm thì dựng xong nhà. Lại cất công cho người ra tận kinh thành Huế, thỉnh các thợ giỏi để chạm trổ đủ loại hoa văn tinh xảo, đẹp mắt lên các tấm gỗ quý, sau đó cho thuyền vận chuyển bằng đường sông từng tấm từ Huế về đến Cái Bè mới cho ghép lại. Chỉ bấy nhiêu thôi đã cho thấy cái công sức bỏ ra để dựng nên ngôi nhà này quả không hề ít.

Có “sắc phong thần”

Tọa lạc trên diện tích rộng hơn 2000m2 là hai gian nhà chính, nhà trước là nơi thờ phụng tổ tiên, tuy bề ngoài là tường xây vững chãi, cột kê tảng đá xanh, có hàng hiên khá rộng với lan can chạy dài nhưng bên trong nội thất lại mang đậm chất truyền thống Nam bộ. Từ cột kèo, bao lam, liễn đối đến bàn ghế, sập, tủ đều làm từ gỗ quý được chạm trổ công phu, tỉ mỉ. Bên trong có 3 bộ tủ thờ khảm xà cừ bày trí theo nguyên tắc “Đông bình – Tây quả”, bộ bàn ghế bằng gỗ lim có từ năm 1924, các liễn đối khảm xà cừ lung linh. Chính giữa nhà có 4 trụ lớn bằng gỗ căm xe, tạo cho ngôi nhà thêm phần vững chãi, bề thế. Đặc biệt trong nhà còn lưu giữ một hộp gỗ khảm hình rồng chứa “sắc phong thần” do vua Tự Đức ban vào khoảng năm 1848 – 1860.

Chị Phan Thiên Kiều, con gái ông Đức cho biết, cuộc sống của gia đình trong nhà cổ từ xưa đến nay rất thoải mái. Nhà cổ là của ông cha kì công gây dựng mà nên, là tài sản quý giá của riêng gia đình. Việc đưa nhà cổ vào du lịch cũng một phần làm kinh tế gia đình khá hơn, một phần cũng là cơ hội để có thể giới thiệu đến bạn bè trong và ngoài nước về ngôi nhà quý này. Nhờ chịu khó tìm tòi, học hỏi và không ngại đầu tư, hiện tại dịch vụ du lịch tại nhà cổ Ba Đức rất phát triển, trung bình mỗi ngày có cả trăm lượt khách đến tham quan. Chị Kiều cũng chia sẻ, phía sau nhà cổ là diện tích đất còn khá rộng, hiện tại đang là vườn cây ăn trái, gia đình đang dự tính xây dựng thêm nhà nghỉ trên phần đất này để góp phần phục vụ tốt hơn nhu cầu của du khách. Chị Kiều cho biết thêm, gia đình luôn quyết tâm gìn giữ kiến trúc này, để qua thời gian, ngôi nhà càng thêm giá trị; góp phần chia sẻ niềm tự hào của gia đình với du khách từ khắp mọi miền về nơi đây

Kể từ năm 1995, ông Đức đã thiết kế và xây dựng các dịch vụ để đón du khách. Ngoài việc đến tham quan, tìm hiểu nhà cổ hơn 160 năm tuổi này, khách còn có thể ăn uống, sinh hoạt cùng người dân theo hình thức homestay, đạp xe tham quan cảnh nông thôn bình dị, học nấu các món ăn Việt truyền thống, thưởng thức các loại quả đặc trưng ngay tại vườn nhà hoặc tát mương bắt cá, nghe đờn ca tài tử, đi thăm chợ nổi Cái Bè hay các cơ sở làm bánh tráng truyền thống...

Xuất bản ngày 06 Tháng 6 2013 -- Xuân Ana -- , Thanh Tùng --